بانک‌های مرکزی فلز زرد را از لندن و نیویورک خارج می‌کنند ؛ مهاجرت معکوس ذخایر طلا

در نظام مالی جهانی، طلا همواره به‌عنوان یکی از امن‌ترین دارایی‌ها شناخته شده است.

در نظام مالی جهانی، طلا همواره به‌عنوان یکی از امن‌ترین دارایی‌ها شناخته شده است. بانک‌های مرکزی نیز برای حفظ ارزش ذخایر خود و مقابله با بحران‌های احتمالی، بخش مهمی از دارایی‌هایشان را به این فلز گرانبها اختصاص می‌دهند. اما اکنون موضوع تنها میزان ذخایر طلا نیست؛ بلکه محل نگهداری آن نیز به یک دغدغه مهم تبدیل شده است. روندی که طی سال‌های اخیر آغاز شده، نشان می‌دهد بسیاری از کشورها در حال بازگرداندن طلاهای خود از خزانه‌های لندن و نیویورک هستند؛ دو شهری که دهه‌ها مهم‌ترین مراکز نگهداری طلای جهان به شمار می‌رفتند.

این تحول بازتاب تغییرات عمیق در فضای سیاسی و اقتصادی جهان است. افزایش تنش‌های ژئوپلیتیک، گسترش تحریم‌های اقتصادی و کاهش اعتماد میان قدرت‌های بزرگ باعث شده است بانک‌های مرکزی نگاه محتاطانه‌تری به ذخایر خارجی خود داشته باشند. در چنین شرایطی، دسترسی مستقیم و بدون محدودیت به ذخایر طلا به یکی از اولویت‌های اصلی سیاست‌گذاران پولی تبدیل شده است.

براساس گزارش فایننشال تایمز، نتایج تازه‌ترین نظرسنجی شورای جهانی طلا نشان می‌دهد بانک‌های مرکزی جهان بیش از گذشته به نگهداری طلا در داخل کشور یا تنوع‌بخشی به محل ذخیره‌سازی آن تمایل پیدا کرده‌اند. بر اساس این گزارش، ۱۹ درصد از بانک‌های مرکزی طی یک سال گذشته ذخیره‌سازی داخلی طلا را افزایش داده یا محل نگهداری خارجی آن را متنوع کرده‌اند؛ در حالی که این رقم در سال قبل تنها ۷ درصد بود. این تغییر نشان می‌دهد که نگرانی‌های سیاسی و امنیتی به یکی از عوامل مهم در مدیریت ذخایر بین‌المللی تبدیل شده است.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم طلا در سال‌های اخیر جایگاه برجسته‌تری در ذخایر جهانی پیدا کرده است. بسیاری از بانک‌های مرکزی برای کاهش وابستگی به دلار و افزایش تنوع دارایی‌های خود، خرید طلا را در دستور کار قرار داده‌اند. افزایش تقاضا برای این فلز گرانبها باعث شده است طلا از نظر ارزش، جایگاه بالاتری نسبت به اوراق خزانه‌داری آمریکا در سبد ذخایر بانک‌های مرکزی جهان پیدا کند. به همین دلیل، کشورها اکنون نسبت به محل نگهداری این دارایی حساسیت بیشتری نشان می‌دهند.

فرانسه یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این روند است. بانک مرکزی این کشور طی ماه‌های اخیر ۱۲۹ تن طلا را از خزانه فدرال رزرو نیویورک خارج کرد و تمامی ذخایر طلای خود را به داخل کشور منتقل کرد. این اقدام تنها یک جابه‌جایی فیزیکی نبود؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر نگرش نسبت به مدیریت ذخایر ارزی محسوب می‌شود. جالب آنکه بانک مرکزی فرانسه از این عملیات نیز سود برد، زیرا اختلاف قیمت طلا در بازارهای آمریکا و اروپا امکان کسب درآمد قابل توجهی را فراهم کرده بود.

هند نیز مسیر مشابهی را دنبال کرده است. طی سه سال گذشته بانک مرکزی این کشور بخش عمده طلای نگهداری‌شده در خارج را به داخل کشور منتقل کرده است. آمارها نشان می‌دهد سهم ذخایر طلای خارجی هند از ۵۵ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۲۲ درصد در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. این تغییر بیانگر آن است که حتی اقتصادهای بزرگ و رو به رشد نیز ترجیح می‌دهند کنترل بیشتری بر ذخایر راهبردی خود داشته باشند.

در اروپا نیز بحث بازگرداندن طلا به یک موضوع سیاسی تبدیل شده است. در آلمان و ایتالیا، برخی سیاستمداران خواستار بررسی دوباره سیاست نگهداری ذخایر طلا در آمریکا شده‌اند. نگرانی اصلی آنها این است که تحولات سیاسی داخلی ایالات متحده یا تنش‌های بین‌المللی در آینده دسترسی کشورها به ذخایرشان را با محدودیت مواجه کند. این نگرانی‌ها پس از افزایش اختلافات سیاسی در آمریکا و بحث‌های مربوط به استقلال بانک مرکزی این کشور پررنگ‌تر شده است.

با وجود این تحولات، لندن و نیویورک همچنان مهم‌ترین مراکز تجارت و نگهداری طلا در جهان باقی مانده‌اند. بازار طلای لندن بزرگ‌ترین و نقدشونده‌ترین بازار جهان است و روزانه صدها میلیارد دلار معامله در آن انجام می‌شود. همچنین بانک انگلستان هنوز ذخایر طلای ده‌ها کشور را در اختیار دارد. با این حال، داده‌های جدید نشان می‌دهد تعداد بانک‌های مرکزی که طلاهای خود را در لندن و نیویورک نگهداری می‌کنند نسبت به سال گذشته کاهش یافته است.

همزمان، مراکز مالی جدیدی در آسیا در تلاش‌اند بخشی از این بازار را به خود جذب کنند. سنگاپور و هنگ‌کنگ در حال توسعه خدمات نگهداری و تسویه معاملات طلا هستند تا به گزینه‌های جایگزین برای بانک‌های مرکزی تبدیل شوند. این روند نشان می‌دهد که جغرافیای ذخیره‌سازی طلا نیز مانند بسیاری از بخش‌های اقتصاد جهانی در حال تغییر است.

مهاجرت معکوس ذخایر طلا را می‌توان نشانه‌ای از افزایش نااطمینانی در اقتصاد و سیاست جهانی دانست. کشورها همچنان به طلا به‌عنوان یک دارایی امن نگاه می‌کنند، اما اکنون تنها مالکیت آن کافی نیست؛ محل نگهداری آن نیز اهمیت راهبردی پیدا کرده است. در جهانی که تحریم‌ها، رقابت‌های ژئوپلیتیک و بی‌اعتمادی میان دولت‌ها رو به افزایش است، بسیاری از بانک‌های مرکزی ترجیح می‌دهند طلا را هرچه نزدیک‌تر به مرزهای خود نگهداری کنند. این تغییر شاید در ظاهر یک جابه‌جایی فیزیکی باشد، اما در واقع بازتاب تحول عمیق‌تری در مفهوم امنیت اقتصادی و مدیریت ذخایر ملی است.

با تشکر از دنیای اقتصاد / گروه گردآوری خبر پایگاه اطلاع رسانی اخبار طلا