چرا بانک مرکزی خرید آنلاین طلا از اپلیکیشن‌های بانکی را ممنوع کرد؟

بانک مرکزی ارائه خدمات خرید و فروش برخط طلا و نقره از سوی موسسات اعتباری را ممنوع کرد؛ تصمیمی که با هدف تقویت نظارت بر شبکه بانکی و کنترل ریسک‌های معاملات آنلاین اتخاذ شده است.

ممنوعیت ارائه خدمات خرید و فروش آنلاین طلا از سوی بانک‌ها ، این پرسش را مطرح کرده است که مؤسسات اعتباری بر اساس چه مجوز و چارچوبی وارد این بازار شدند و چرا پیش از توسعه این خدمات، حدود فعالیت آن‌ها به‌روشنی مشخص نشده بود.

بانک مرکزی در بخشنامه‌ای که ۱۳ مهرماه به شبکه بانکی ابلاغ کرد و متن آن ۱۸ مهرماه منتشر شد، ارائه هرگونه خدمات خرید و فروش برخط طلا توسط مؤسسات اعتباری ، اعم از مباشرت یا مشارکت و از طریق واحدهای دیجیتال را ممنوع اعلام کرد، این نهاد همچنین هشدار داده است که در صورت ادامه فعالیت ، اقدامات نظارتی و انتظامی علیه بانک‌ها و مدیران مربوطه انجام خواهد شد.

بانک مرکزی دلیل این تصمیم را مخاطرات معاملات آنلاین طلا از منظر نظارت مالی و مبارزه با پول‌شویی عنوان کرده است. به‌گفته این بانک، تبدیل سریع وجوه ریالی به طلا و انجام تراکنش‌های خرد و متعدد می‌تواند زمینه پنهان‌سازی منشأ وجوه و دور زدن کنترل‌های نظارتی را فراهم کند.

ترمز بانک مرکزی بر معاملات آنلاین طلا

بااین‌حال ، پرسش مهم این است؛ اگر چنین مخاطراتی از ابتدا قابل شناسایی بوده است، چرا بانک‌ها پیش از ورود به این حوزه، تکلیف قانونی و الزامات نظارتی فعالیت خود را روشن نکردند؟

بانک‌ها نباید پیش از روشن شدن مقررات، وارد بازارهای پرریسک شوند. مؤسسات اعتباری به‌دلیل جایگاه ویژه خود در نظام مالی و اعتمادی که مشتریان به آن‌ها دارند، موظف‌اند پیش از عرضه خدمات جدید، مجاز بودن فعالیت و حدود مسئولیت‌هایشان را مشخص کنند. جذابیت اقتصادی بازار طلا یا استقبال مشتریان نمی‌تواند جایگزین رعایت مقررات شود،

این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا با پرسش‌هایی درباره وجود و نگهداری طلای مشتریان ، نحوه ثبت مالکیت، امکان تحویل فیزیکی و مسئولیت جبران خسارت همراه است، در چنین شرایطی، بانک‌ها باید پیش از همکاری با این پلتفرم‌ها مشخص می‌کردند چه تعهداتی می‌پذیرند و مشتریان تا چه‌اندازه می‌توانند به پشتوانه این همکاری اعتماد کنند.

البته برای اعلام تخلف قانونی درباره یک بانک مشخص، باید مجوزها، قراردادها و مقررات لازم‌الاجرا در زمان آغاز فعالیت آن بررسی شود؛ اما اصل حرفه‌ای روشن است: بانک‌ها باید پیش از ورود به چنین بازاری، از انطباق فعالیت خود با مقررات اطمینان حاصل کنند. اگر چارچوب قانونی مبهم بوده، راه منطقی پیگیری موضوع از نهاد ناظر و خودداری از عرضه خدمات تا زمان تعیین تکلیف بوده است.

در این میان، مسئولیت بانک مرکزی نیز قابل چشم‌پوشی نیست، این نهاد باید روشن کند که پیش از ابلاغ بخشنامه چه ضوابطی بر فعالیت بانک‌ها حاکم بوده و ورود آن‌ها به بازار طلا بر چه مبنایی انجام شده است. اگر مقررات قبلی روشن بوده، باید مشخص شود آیا بانکی از حدود مجاز فعالیت خود عبور کرده است؛ اگر هم ابهام وجود داشته، این پرسش مطرح می‌شود که چرا پیش از گسترش این خدمات، چارچوبی شفاف تدوین نشده بود.

از سوی دیگر، ممنوعیت اعلام‌شده صرفاً ناظر بر ارائه خدمات خریدوفروش برخط طلا توسط مؤسسات اعتباری است و به‌تنهایی به‌معنای غیرقانونی بودن فعالیت تمام پلتفرم‌های آن‌لاین طلا نیست، بااین‌حال، سامان‌دهی این بازار مستلزم تعیین روشن مسئولیت عرضه‌کنندگان، نظارت بر پشتوانه طلا، شفافیت قراردادها و تضمین حقوق مشتریان است.

در نهایت، ممنوعیت اخیر باید زمینه‌ای برای بازنگری در نحوه ورود بانک‌ها به فعالیت‌های جدید مالی باشد. بانک‌ها نمی‌توانند ابتدا وارد بازاری شوند و پس از گسترش فعالیت، تازه با محدودیت‌های نظارتی آن مواجه شوند. پیش از توسعه هر خدمت مالی، باید مقررات، مجوزها و مسئولیت‌ها روشن باشد؛ اصلی که رعایت آن هم از بانک‌ها در برابر ریسک‌های حقوقی و نظارتی محافظت می‌کند و هم مانع از انتقال هزینه تصمیم‌های شتاب‌زده به مشتریان می‌شود.

براساس بررسی های اخبارطلا از کاربران ؛ ابهام در توقف خرید طلا در بلوبانک و بانکت

ابهام در توقف خرید طلای بلوبانک ؛ علت «محرمانه» و تحویل فیزیکی خارج از تعهدات ! 

بررسی اخبارطلا حاکی از آن است در پی ممنوعیت فروش آنلاین طلا و نقره توسط بانک‌ها، امکان خرید طلا در اپلیکیشن بلوبانک غیرفعال شده و کاربران فعلاً تنها از ساعت ۸ صبح تا ۱۲ شب می‌توانند طلای خود را فروخته و وجه ریالی دریافت کنند. نکته قابل‌توجه اینکه بلوبانک علت توقف خرید را «محرمانه» اعلام کرده است! این مجموعه تأکید دارد طلای کاربران در خزانه بانک سامان نگهداری می‌شود و تحویل فیزیکی طلا نیز از ابتدا جزو تعهدات آن نبوده است.

گزارش‌هایی از توقف تحویل طلا در بانکت

همزمان، بر اساس بررسی های اخبارطلا از کاربران امکان دریافت فیزیکی طلا در اپلیکیشن « بانکت » وابسته به بانک قرض‌الحسنه مهر ایران نیز حدود دو هفته است که غیرفعال شده؛ موضوعی که هنوز تأیید رسمی نشده است. این وضعیت ضرورت بررسی و شفاف‌سازی بانک مرکزی درباره دلایل محدودیت خدمات، نحوه نگهداری طلا و حقوق مشتریان را پررنگ‌تر می‌کند. پرسش اینجاست که چرا کاربران نباید از علت محدودیت خدمات مرتبط با دارایی خود مطلع باشند؟

حمیدعمولشکریان / گروه گردآوری خبر پایگاه اطلاع رسانی اخبار طلا